Мораторий аяқталғалы жанармай бағасы қаншалықты өсті?

Биыл 1 сәуірде Қазақстанда АИ-92 маркалы бензин мен дизель бағасын өсіруге қойылған мораторий күшін жойды. Сол кезде Алматыда АИ-92-нің литрі — 239 теңге, дизель 335 теңге еді. Содан бері үш ай өтті. Осы аралықта жанармай бағасы қалай өзгерді?

30 маусымда Алматыдағы бекеттер АИ-92-нің литрін 245 теңгеден өткізіп жатыр. Яғни, үш айда бұл бензин 6 теңге қымбаттаған. Бағасына мораторий қойылмаған АИ-95-тің әр литрі 321–328 теңге тұрады, оның құны 2–7 теңге өсті. Ал дизельдің литрін 341 теңгеге сатып аласыз, демек 6 теңгеге көтерілді.

Астанада да АИ-92 мен дизель бағасы 6 теңге өскен. Дегенмен Алматыдағыдан сәл арзан сатылып жатыр. Ірі желілерде АИ-92-нің литрі 243 теңге тұрады. Дизельді 328–333 теңгеге, ал АИ-95 бензинін 312–317 теңгеге алуға болады. Бірқатар бекетте бұл баға наурыздан бері өзгерген жоқ.

Мегаполистер арасында ең арзан бензин Шымкентте. Алайда бұл қаланың өзінде баға өсіп барады. Жанармай бекеттері АИ-92-ні 228–231 теңгеге береді (+ 6 теңге). Дизель бағасы 5–7 теңге өсіп, 338–339 теңгеге жетті. Ал АИ-95 бензині 304–307 теңге тұрады. Ол көктемнің басымен салыстырғанда 2 теңге қымбатбаттапты.

Баға әрі қарай осылай баяу өсе ме, белгісіз. Өйткені отынның жылдам қымбаттауына әсер ететін жағдайлар бар. Мысалы, Ресейдегі жанармай тапшылығы импорт көлеміне ықпал етуі мүмкін. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше 2026 жылдың алғашқы үш айында Қазақстан 388.2 мың тонна мұнай газы мен жанармай импорттаған. Бұл былтырғы сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1.5 есе көп.

Оның үстіне Ресейден отын таппаған жүргізушілер Қазақстанға келіп, багын толтыра бастаған. Қазірше мұндай қадамға алысқа қатынайтын жүк көліктері ғана барып отыр. «Коммерсант» басылымы хабарлағандай, Ресейдің логистикалық компаниялары Қазақстан аумағына кіріп жанармай құю үшін тасымал мерзімін ұзартып жатыр. Себебі біздің елде жанармай арзан әрі саудасына шектеу жоқ.

Қазақстанға бензин үшін келетіндер (Ресейден ғана емес, Қырғызстан мен Өзбекстаннан да) көбейіп кете ме деген қауіп бар, сондықтан әлеуметтік желіде халық билік 2022 жылы сынақтан өткізген дифференциал бағаны қайта енгізуді ұсынды.

25 маусым мен 20 шілде аралығында Атырау мұнай өңдеу зауыты уақытша жабылады, бұл да отын мөлшері мен құнына әсер етуі ықтимал. Дегенмен «Власть» басылымы «ҚазМұнайГаз» басшысы Асхат Хасеновке сілтеме жасап хабарлағандай, елдегі бензин мен дизель қоры 30 күнге жетеді, сондықтан жүргізушілер алаңдамаса болады.