Елде мұнай өңдейтін шағын зауыттар ашылады

Энергетика министрлігі «Мұнай өнімдерінің жекелеген түрін өндіру және сатуды мемлекеттік реттеу туралы» ҚР Заңына түзету енгізуге дайындалып жатыр. Құжатқа сай 2029 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстандағы шағын мұнай өңдеу зауыттарының «жалпы өнімінің 45 %-ы сұранысқа ие мұнай өнімдері болуы» керек.

Заң жобасының авторлары елде бензин мен дизельге сұраныс жыл сайын артып келе жатыр деп жазған. Сұраныс ұсыныстан асып кетіпті (әдетте билік тапшылық жоқ екенін айтады. — Kolesa.kz ескертпесі). Мысалы, былтыр Қазақстандағы зауыттар 4 млн 364 мың тонна АИ-92 бензинін өндірді, ал тұтыну көлемі 4 млн 432 мың тонна болған. Сондай-ақ 5 млн 316 мың тонна дизель өндірсе, тұтыну көлемі 5 млн 738 мың тоннаға жеткен.

Билік мұндай жағдайда шетелден мұнай өнімдерін әкелуге мәжбүр болады. Жоба авторлары елде 22 мини МӨЗ бар екенін хабарлады. Бәрі өнімін шетелге жіберіп отыр, өйткені экспорттауға шектеу жоқ. Ол шетелде қосымша өңделіп, К-4 класындағы жанармай шығады.

Жоба авторлары Қазақстандағы мини МӨЗ-дер жылына 4.5 млн тонна мұнай өңдей алады деп санайды. Олардың өнімін ішкі нарыққа бағыттап, мынадай нәтижеге қол жеткізуге болады:

• Импортқа тәуелділік азаяды. Ішкі өндіріс көлемі артса, шетелден тауар алудың қажеті жоқ.
• Жанармай тапшы болмайды. Ішкі нарыққа қажет отын жеткілікті болады.
• Баға тұрақтап, жанармай бағасы жиі өзгермейді.
• Мұнай өңдеу саласы дамиды. Шағын зауыттарды жаңартып, жұмыстың тиімділігін арттырып, өндірушілер арасындағы бәсекелестікті арттыруға мүмкіндік туады.

Мини зауыттар үш жылда жаңа жабдық сатып алып, іске қосуға тиіс. Жылына 100 мың тонна мұндай өңдеу үшін зауытты жаңартуға 20 млн доллар жұмсалады.