Алматыда көлік тек бір бағытта қозғалатын көше саны артады

Алматы әкімдігі биыл мамырда бірқатар көшедегі қозғалыс схемасын қайта қарап жатқанын хабарлаған. Шенділер Тимирязев пен Жандосов көшесін біржақты ету, сондай-ақ Тимирязев көшесіндегі аялдама орналасқан алаңды алып тастап, автобусты жолдың жүріс бөлігінің шет жағымен жүргізуді ұсынған. Тимирязев көшесі Байтұрсыновтан Жандосовқа дейін батысқа қарай, ал Жандосов көшесі Тимирязевтен Манасқа дейін шығысқа қарай бір бағытты болады.

Манас көшесін Тимирязевтен Жамбылға дейін біржақты ету де жоспарда бар. Бұл шешім Манас — Жандосов — Сәтбаев қиылысындағы кептелісті азайтады. Ал Байзақов көшесі Тимирязевтен Бұқар жырауға дейін қазіргідей біржақты (солтүстік бағытта) күйінде қалады, бірақ енді Жандосовқа дейінгі бөлігінде екі бағытта қозғалуға рұқсат беріледі. Мұндай шешім осы аумақтағы медициналық мекемелерге жедел жәрдемнің жылдам жетуі үшін қабылданған. Қазір жедел жәрдем көліктері ауруханаға барар жолда кептелісте ұзақ тұрып қалады. Әуезов көшесі Райымбектен Тимирязевке дейін оңтүстік бағытта біржақты схемаға ауысуы мүмкін.

Тимирязев көшесіндегі BRT жүйесі өзгереді. Құзырлы орган жол ортасындағы аялдамаларды алып тастап, автобус пен троллейбустың екі бағытта арнайы жолақпен жүруіне жағдай жасайды. Өзге машиналар бағдаршам сигналы бойынша солға бұрыла алады. Яғни, қоғамдық көліктің қозғалыс жылдамдығы өзгермейді, ал жолаушылардың автобусқа отырып-түсуі қауіпсіз болады.

Жоба авторлары Бас прокуратура дерегі бойынша Тимирязев көшесінде BRT желісін салғаннан бері жол апаты азаймағанын, керісінше, кейінгі кезде көбейіп кеткенін атап өтті. 2023 жылы BRT бар аумақта 58 апат тіркелген, оның 30-ына жаяу жүргіншілер қатысыпты. Нәтижесінде 30 адам жарақат алған. 2024 жылы 56 апат (35-і жаяу жүргіншілермен байланысты) болып, 36 адам зардап шеккен. Ал былтыр көрсеткіш 94-ке жетті. Оның 45-іне жаяу жүргіншілердің қатысқан, 46 адам емханаға түсіп, бір кісі көз жұмды.

Қазір жобаны жауапты тұлғалар қарап жатыр. Жақында бұл бастаманы ҚР Президенті жанындағы ҚР ҰҒА, Л.Б. Гончаров атындағы ҚазАЖИ және Қ.И. Сәтбаев атындағы ҚазҰТЗУ ғалымдары қолдады. Олар Тимирязев көшесіндегі қазіргі BRT жолағына тұрғындар наразы әрі ол қауіпсіздік талаптарына сай келмейді деді. Аялдама жол ортасында орналасқандықтан, жолаушылар жолдың жүріс бөлігін кесіп өтуге мәжбүр, бұл қауіпті екені анық.

Ғалымдар BRT жүйесінің ғылыми тұрғыда дәлелденген артықшылығын атап өтті:

• Аялдама қайта тротуарға орнатылады, ал жолаушылар реттелетін және жерасты өткелі арқылы жолдан өтеді. Жолды реттелмейтін орыннан кесіп өтпейді. Соның арқасында жаяу жүргіншілер автомобиль алдына шықпай, жол апатына түсу қаупі азаяды.
• Көшелерді біржақты қозғалысқа көшіру солға бұрылысты азайтады. Нәтижесінде көшенің ені өзгермесе де, жолдың өткізу қабілеті 20–30 % артады. Сондай-ақ «жасыл толқын» қалыптасып, Әл-Фараби даңғылында көлік легі бәсеңдейді.
• Мұндай өзгерісті жүзеге асыруға көп қаржы қажет емес. Жоба жолды орташа жөндеу жұмысы шеңберінде іске асады. Негізгі шығын белгі орнатып, таңба сызуға ғана кетеді.
• Біржақты жолда көлік бірқалыпты қозғалады, жылдамдықты бірден арттырып немесе жиі тежеуіш басатындар азаяды, соның арқасында тұрғын үйлер маңындағы шу мен зиян газ мөлшері төмендейді.
• Автобус тасымалының тиімділігі артады. Жаңа схема маршруттық көліктің кедергісіз қозғалуын қамтамасыз ететін Интеллектуалды көлік жүйесінің (ITS) екінші кезеңімен толық үйлеседі.

«Қазіргі конфигурацияны сақтап қалу — қала тұрғындарының өміріне саналы түрде қауіп төндірумен тең. Аралас қозғалыс дәлізін енгізу қауіпсіз, жылдам әрі жайлы қала ортасын қалыптастыру жолындағы ғылыми негіз саналады», — деді сарапшылар.