Әлем жанармай дағдарысына дайындалып жатыр

АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы әскери әрекетіне байланысты әлемдегі шикі мұнай мен табиғи газдың 20 %-ы өтетін Ормуз бұғазында тасымал шектеліп отыр. Салдарынан Таяу Шығыстан келетін отынға тәуелді елдерде мұнай қымбаттап, билік тұтыну көлемін азайту үшін түрлі шара қабылдауға мәжбүр болған.

Әлемдегі ең ірі мұнай сатып алушы Қытай алдын ала мол шикізат қорын топтаған екен. BBC дерегіне сүйенсек, бұл ел 900 миллион баррель немесе үш айлық импортқа тең көлемде мұнай қорын жинаған. Сырттан келетін шикізатқа тәуелді Үндістан кәсіпкерлерге кемінде екі айға жететін мұнай бар деді. Қазірше елде жанармайға қатысты еш шектеу енген жоқ.

Ал мұнай қоры жеткіліксіз елдерде жағдай күрделі. Отынның 98 %-ын Парсы шығанағындағы елдерден импорттайтын Филиппинде дизель мен бензин бағасы екі есе өсіп, отын тұтынуды азайту үшін мемлекеттік қызметкерлерді төрт күндік жұмыс аптасына ауыстырды.

Электр энергиясын өндіру үшін мазут керек, сол үшін бірнеше ел электр қуатын да үнемдеуге көшті. Мысалы, Шри-Ланкада жүргізушілер аптасына — 15 литр, мотоцикл мінгендер 5 литр ғана бензин тұтына алады. Египетте дүкен, мейрамхана және кафелер келер айда күн сайын кешкі сағат 21:00-де жабылуға тиіс. Мьянмада жеке автомобильдер нөмірінің жұп немесе тақ болуына қарай күнара ғана қозғалады (бұл шектеу электромобильге әсер етпейді).

Кей мемлекетте азаматтарға күтпеген жеңілдік жасалып жатыр. Аустралияның екі штатында (Виктория мен Тасмания) қоғамдық көлікпен тегін жүруге болады, бұл шешім адамдарды жеке машинадан бас тартуға шақыру үшін жасалып отыр.