Жүргізуші қандай жағдайда куәлігінен айырылады

Әкімшілік кодекс пен Қылмыстық кодекстегі кей нормаға сәйкес жүргізуші куәліксіз қалып қана қоймай, түрмеге жабылады. Kolesa.kz редакциясы осы тақырыпқа сай келетін баптарды жіктеп жазуды жөн көрді.

Мемлекеттік нөмірмен байланысты (Әкімшілік кодекстің 590-бабы)

2-1-бөлік: мемлекеттiк тiркеу нөмiрi жоқ не пайдалануға тыйым салынған немесе белгiленген тәртiппен тiркелмеген көлiк құралын басқарып, айыппұл төлеген соң бір жыл ішінде дәл сол ережені қайта бұзу — азаматты 1 жыл көлік жүргізу құқығынан айыруға себеп болады.

Бөтен елде тіркелген техниканы тізгіндеп жүрген Қазақстан азаматтары да осы бапқа сай жазаланады. 2023 жылы заңдастыру шарасы өткен, содан кейін ереже бұзатындар кәдімгідей азайды. Алайда жолда еркін жүргендер де баршылық.

4-бөлік: көрiнеу жалған немесе қолдан жасалған мемлекеттiк тiркеу нөмiрi бар көлiк құралын басқару, нөмірді сәйкестендіруге кедергі келтіретін не оның түрін өзгертетін немесе жасыратын құрылғылар мен материалдарды қолдана отырып жабдықталған нөмірі бар көлiкті басқару — 5 тәулікке дейін қамап, куәлігін 1 жылға алып қоюға себеп болады.

4-1-бөлік: осы баптың төртінші бөлігінде көзделген, осы Кодекстің 50-бабының екінші бөлігіне сәйкес әкімшілік қамау жазасы қолданылмайтын адамдар жасаған әрекет — 40 АЕК айыппұл салуға және бір жылға көлік жүргізу құқығынан айыруға әкеледі.

Қарсы бетке өту (Әкімшілік кодекстің 596-бабы)

3-бөлік: бұл жол ережесіне сай тыйым салынған жағдайларда, жолдың қарсы бетіне шығу — 6 ай көлік тізгіндеу құқығынан айыруға әкеледі.

4-1-бөлік: осы баптың үшінші бөлігінде көзделген, көлік құралдарының, жүктердің, жолдардың, жолдағы құрылыстың не өзге де мүліктің бүлінуіне әкелген, материалдық залал келтірген әрекет — 9 ай көлік жүргізу құқығынан айыруға әкеледі.

Апаттық жағдай жасау (Әкімшілік кодекстің 606-бабы)

2-бөлік: бір жыл ішінде екінші рет жолда апаттық жағдай туғызса — 6 ай көлік міне алмайды.

Теміржол өткелі және ондағы апат (Әкімшілік кодекстің 607-бабы)

2-бөлік: осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде көзделген, көлік құралдарының, жүктердің, жолдағы құрылыстардың не өзге мүліктің бүлінуіне әкелген, материалдық залал келтірген әрекетін бір жыл ішінде қайталау — 9 ай мерзімге көлік басқару құқығынан айыруға себеп болады.

3-бөлік: теміржол өткелінен өту ережесін бұзу салдарынан апат болуы — 9 айға куәлігінен айыруға әкеледі.

Мас күйде көлік жүргізу (Әкімшілік кодекстің 608-бабы)

1-бөлік: жүргізушінің көлік құралын алкогольдік, есірткілік және (немесе) уытқұмарлық масаң күйде басқаруы, сол сияқты көлік құралын алкогольдік, есірткілік және (немесе) уытқұмарлық масаң күйдегі адамның басқаруына беру — 15 тәулікке қамауға және жеті жылға көлік басқару құқығынан айыруға әкеледі.

3-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, жәбірленушінің денсаулығына қылмыстық жазаға тартуға себеп болатын белгілерсіз зиян келтіруге немесе көлік құралдарын, жүктерді, жол құрылыстары мен өзге де құрылыстарды не өзге мүлікті бүлдіруге әкелген әрекеттер — 20 тәулікке қамап, жеті жылға көлік құралын басқару құқығынан айыруға ықпал етеді.

3-1-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза мерзімі өткеннен кейін бір жыл ішінде сол әрекетін қайталау — 20 тәулікке қамап, сегіз жылға көлік тізгіндеу құқығынан айыруға әкеледі.

3-2-бөлік: осы баптың үшінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза мерзімі өткеннен кейін бір жыл ішінде қайталау — 25 тәулікке қамауға және 9 жылға куәліксіз қалдыруға әкеледі.

Апат болған жерден қашып кету (Әкімшілік кодекстің 611-бабы)

2-бөлік: жүргізушінің жол ережесін бұзып, өзi қатысқан жол-көлiк оқиғасы болған жерден кетiп қалуы — 50 АЕК айыппұл салуға не 1 жыл куәліктен айыруға әкеледі.

Полицияға бағынбау және т.б. (Әкімшілік кодекстің 613-бабы)

3-бөлік: полицей, әскери полицей, көлік бақылау органдары қызметкерінің Қазақстан Республикасының аумағындағы көлік бақылау бекеттерінде автомобильді тоқтату туралы заңды талабын орындамау әрекетін бір жыл ішінде қайталау — 5 тәулікке қамап, 1 жылғы куәліктен айыруға себеп болады.

4-бөлік: алкоголь не есірткі тұтынғанын тексертуден бас тарту — 15 тәулікке қамап, 8 жылға дейін куәліктен айыруға әкеледі.

5-бөлік: осы баптың төртінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза мерзімі өткен соң бір жыл ішінде дәл сол әрекетін қайталау — 20 тәулікке қамап, 9 жыл көлік жүргізу құқығынан айыруға әкеледі.

Адам зардап шеккен не қаза тапқан жол апаты (Қылмыстық кодекстің 345-бабы)

1-бөлік: жүргізушінің жол ережесін бұзып, абайсызда адамның денсаулығына ауырлығы орташа зиян келуіне себеп болуы — 160 АЕК-ке дейін айыппұл салуға не дәл сол мөлшерде түзеу жұмыстарына не 160 сағатқа дейін қоғамдық жұмысқа тартуға, не болмаса 40 тәулікке дейін қамап, 2 жылға дейін куәлігінен айыруға әкеледі).

2-бөлік: абайсызда адам денсаулығына ауыр зиян келуіне себеп болған дәл сол іс-әрекет — 200 АЕК-ке дейін айыппұл салуға не 600 сағатқа дейін қоғамдық жұмысқа тартуға, не болмаса 2 жылға дейін бас бостандығын шектеуге немесе дәл сол мерзімге қамауға және 3 жылға көлік жүргізу құқығынан айыруға әкеледі.

3-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, абайсызда адам өліміне әкелген іс-әрекет — 5 жылға дейін бас бостандығынан да, жүргізуші куәлігінен де айыруға себеп болады.

4-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, абайсызда екі не одан көп адамның өліміне әкелген әрекет — 5 жылдан 10 жылға дейін түрмеге қамап, 7 жылға дейін көлік жүргізу құқығынан айыруға себеп болады.

Мас күйде апат жасау (Қылмыстық кодекстің 345-1-бабы)

1-бөлік: көлiк жүргізетін адамның алкогольдік, есірткілік және (немесе) уытқұмарлық масаң күйде жол ережесін бұзып, абайсызда адам денсаулығына ауырлығы орташа зиян келтiруі — 10 жылға дейін көлік жүргізу құқығынан айыра отырып, 1 000 АЕК-ке дейiн айыппұл салуға не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына, не 400 сағатқа дейiн қоғамдық жұмысқа тартуға, не бір жылға дейін бас бостандығын шектеуге, не сол мерзімге бас бостандығынан айыруға әкеледі.

2-бөлік: абайсызда адам денсаулығына ауыр зиян келуіне ықпал еткен дәл сол әрекет — 10 жылға дейін көлік жүргізу құқығынан айыра отырып, 3 000 АЕК-ке дейiн айыппұл салуға не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына, не 1 200 сағатқа дейiн қоғамдық жұмысқа тартуға, не 3 жылға дейін бас бостандығын шектеуге, не сол мерзімге бас бостандығынан айыруға әкеледі.

3-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, абайсызда адам өліміне себеп болған іс-әрекет — 10 жылға дейін көлік жүргізу құқығынан айыра отырып, 7 жылға бас бостандығын шектеуге не сол мерзімге бас бостандығынан айыруға әкеледі.

4-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, абайсызда екі не одан көп адамның өліміне әкелген әрекет — өмір бойына көлік жүргізу құқығынан айырып, 7 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айыруға себеп болады.

Көлік жүргізуге құқығы жоқ адамның рөлге отыруына жол беру (Қылмыстық кодекстің 346-бабы)

1-бөлік: көлік жүргізу құқығынан айырылған және алкогольдік, есірткілік және (немесе) уытқұмарлық масаң күйдегі адамның көлік жүргізуі не рөлді сондай адамға беру, сонымен қатар көлік иесінің сондай адамның жүргізуіне жол беруі — өмір бойына куәлігінен айырып, 5 000 АЕК-ке дейiн айыппұл салуға не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына, не 1 200 сағатқа дейiн қоғамдық жұмысқа тартуға, не 5 жылға дейін бас бостандығын шектеуге, не сол мерзімге бас бостандығынан айыруға әкеледі.

2-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, абайсызда көлік құралдарын, жүктерді, жолдағы құрылысты не өзге мүлікті бүлдіруге, сол сияқты адам денсаулығына жеңіл зиян келтiруге себеп болған әрекеттер — өмір бойына көлік жүргізу құқығынан айырып, 4 жылдан 6 жылға дейін бас бостандығынан айыруға әкеледі.

3-бөлік: абайсызда адам денсаулығына ауырлығы орташа зиян келтiруге әкелген дәл сол әрекеттер — өмір бойына жүргізуші куәлігінен айыра отырып, 5-тен 7 жылға дейін қамауға себеп болады.

4-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, абайсызда адам денсаулығына ауыр зиян келтiруге әкелген іс-әрекеттер — өмір бойына жүргізуші куәлігінен айыра отырып, 6-дан 8 жылға дейін қамауға себеп болады.

5-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, абайсызда адам өліміне әкелген әрекеттер — өмір бойына жүргізуші куәлігінен айыра отырып, 7-ден 9 жылға дейін қамауға себеп болады.

6-бөлік: осы баптың бiрiншi бөлiгiнде көзделген, абайсызда екi не одан көп адамның өлiмiне әкелген әрекеттер — өмір бойына жүргізуші куәлігінен айыра отырып, 8-ден 10 жылға дейін қамауға себеп болады.

Салдары ауыр апат болған жерден қашып кету (Қылмыстық кодекстің 347-бабы)

Осы Кодекстің 345, 345-1 және 346-баптарында көзделген ауыр зардаптар туындаған жағдайда, жүргізушінің жол ережесін немесе көлік құралдарын пайдалану қағидаларын бұзып, жол-көлiк оқиғасы болған жерден кетіп қалуы — көлік жүргізу құқығынан үш жылға дейiн айыра отырып немесе онсыз, 1 000 АЕК-ке дейін айыппұл салуға не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына не 600 сағатқа дейін қоғамдық жұмысқа тартуға не 2 жылға дейін бас бостандығын шектеуге не сол мерзімге бас бостандығынан айыруға әкеледі.

Категориясы жоқ жүргізушінің рөлге отыруы және ауыр апаттар (Қылмыстық кодекстің 349-бабы)

2-бөлік: көлік иесінің автомобиль жүргізуге құқығы немесе тиiстi санаттағы көлік құралдарын басқаруға құқығы жоқ жүргізушінің көлiк құралын басқаруына жол беруі салдарынан абайсызда адам денсаулығына ауыр зиян тисе — 3 жылға дейін көлік жүргізу құқығынан айыра отырып немесе онсыз, 2 000 АЕК-ке дейін айыппұл салуға не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына не 600 сағатқа дейін қоғамдық жұмысқа тартуға не екі жылға дейін бас бостандығын шектеуге не сол мерзімге бас бостандығынан айыруға әкеледі.

3-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, абайсызда адам өлiмiне себеп болған әрекет — 3 жылға дейін көлік жүргізу құқығынан айыра айыра отырып немесе онсыз, 3 жылға дейін бас бостандығынан айыруға әкеледі.

4-бөлік: осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, абайсызда екi не одан көп адамның өлiмiне себп болған әрекет — 3 жылға дейін көлік жүргізу құқығынан айыра отырып немесе онсыз, 5 жылға бас бостандығынан айыруға негіз болады.

Жолда сақ болыңыз, ереже бұзбаңыз және мас күйде көлік жүргізбеңіз!