Қазақстанда пилотсыз автомобиль қашан және қалай сынақтан өтеді?

Қазақстан билігі басқаруы шартты және жоғары деңгейде автоматтандырылған автомобильді енгізу жөніндегі пилоттық жобаны бекітті. Құжатқа сәйкес, жоба Астана, Алматы қалаларында және Ақмола облысының Қосшы қаласында, сондай-ақ сынақ полигондары мен жалпыға ортақ жолдардың арнайы бағыттарында жүзеге асады. Сондай-ақ ережеде пилотсыз көлікке, оны сынақтан өткізуге және осы жұмыспен айналысатын компанияларға қойылатын талаптар белгіленген.

Пилотсыз көлік қандай болады

Құжат бойынша, алдағы үш жылда Қазақстанда көлік құралы құрылымының қауіпсіздігі туралы куәлік алған және есепке қойылған жеңіл автомобиль мен шағын автобустар сынақтан өте бастайды. Олардың техпаспортында «басқаруды шартты автоматтандыру» немесе «басқаруды жоғары деңгейде автоматтандыру», сондай-ақ «тек Қазақстан аумағында пайдалануға арналған» деген белгі болуға тиіс. Қазірше пилотсыз көлікке электронды паспорт қажет емес.

Пилотсыз автомобиль мынадай құралдарымен жабдықталуға тиіс:

• автоматты басқару жүйесі сезгегінің деректерін үздіксіз тіркеп, жинап және сақтайтын, ақпаратты тек оқуға болатын форматта жазуды қамтамасыз ететін құрылғымен;
• салонның ішін және автомобильдің айналасындағы жағдайды түсіретін бейнетіркеуішпен;
• автоматты басқару жүйесі істен шыққан жағдайда оны жүргізуші орнынан да, қашықтағы оператордың көмегімен де өшіруге мүмкіндік беретін құрылғымен;
• артқы әйнекке немесе артқы есік қақпағына орнатылатын «Автономды басқару» арнайы белгісімен;
• қашықтағы операторға маршрут пен тоқтайтын орынды алыстан таңдауға мүмкіндік беретін бағдарламалық-аппараттық кешенмен;
• жүргізуші жақтағы артқы бүйірлік әйнекке салынатын арнайы таңбамен (онда жол апаты болған жағдайда көлікке иелік ететін компанияға хабарласатын телефон нөмірі болуы керек).

Қағидада пилотсыз көліктің автоматты басқару жүйесін қашықтағы оператор автомобиль толық тоқтағаннан кейін ғана өшіре алатыны көрсетілген. Жолаушылар пилоттық жоба субъектісінің техникалық қолдау қызметімен байланысқа шыға алу тиіс. Сондай-ақ жүйе рұқсатсыз қосылудан қорғалуы қажет. Жолға шығар алдында пилотсыз автомобиль сынақ полигонында кемінде 100 сағат бойы апатсыз сынақтан өтуге тиіс.

Пилотсыз көлік жолаушы отырғанда қалай сынақтан өтеді

Пилотсыз автомобиль такси режимінде сынақтан өткенде салонда сынақ жүргізушісінің қатысуынсыз жолаушы тасымалдайды. Мұндай машинаға арнайы қосымша немесе агрегатордың сервисі арқылы тапсырыс беруге болады. Көлікке иелік ететін компания әр автомобильді үшінші тұлғаның (жолаушының) пайдасына 60 млн теңгеге сақтандыруға тиіс. Полиция қызметкері пилотсыз көлікті операторға хабарласу арқылы ғана тоқтата алады. Жол апаты туралы ақпарат 102 бірыңғай арнасы арқылы беріледі. Апаттың мән-жайы бейнетіркеуіштегі жазба негізінде бағаланады.

Сынақ кезеңінде пилотсыз көлік жолда кемі 10 000 шақырым жүріп өтуге тиіс, сондай-ақ кемінші 100 рет жолаушы тасымалдауы қажет. Оның үстіне осы кезде автоматиканың кінәсінен жол апаты болмауы керек.

Басты сұрақ — қашан?

Пилотсыз автомобиль жобаға қатысу үшін Көлік құралы құрылымының қауіпсіздігі туралы куәлік пен мемлекеттік нөмір алуға тиіс. Бірақ қазір Қазақстанда мұндай машинаны сертификаттауға мүмкіндік беретін стандарт жоқ. Мұндай автомобильді сынақтан өткізе алатын зертхана да жоқ. Жаңа стандарт пен қажетті зертхананы дайындау — оңай шаруа емес. Демек пилотсыз автомобиль биыл тіпті сынақ полигонына да шықпайды.