Полиция көлік нөмірін алып кетсе, не істеу керек?

Машинаңызды «Тоқтауға және аялдауға тыйым салынады» деген белгінің қасында қалдырып, дүкенге кіріп кеттіңіз делік. Шықсаңыз, нөмір жоқ. Оны полицейлер алып кеткен шығар. Жалпы бұған құқықтары бар ма? Нөмірді қайтару үшін қайда бару керек?

Бұл мақалада осы мәселе жөнінде заңнамада не жазылғанын анықтаймыз.

Мемлекеттік нөмір кімге тиесілі

Ең алдымен «Жол жүрісі туралы» заңда көлік нөмірі қаншалықты «көркем», қаншалықты қымбат екеніне қарамастан мемлекеттің меншігінде деп жазылған. Автомобиль иесі оны көлігіне тағу үшін тек баж салығын төлейді. Сол себепті полиция кез келген нөмірді алып кетуге құқылы.

Бірақ заң өкілі нөмірді алып, жай кетіп қалмайды

Әкімшілік кодекстің 795-бабы, 10-бөлігінде көлік құралының нөмірін екі куәгер мен (немесе) техника иесінің көзінше алуға болады деп жазылған. Оны шешіп алатын лауазымды тұлға міндетті түрде көлік иесіне себебін түсіндіруге тиіс.

Яғни, полиция қызметкері нөмірмен бірге үн-түнсіз кетіп қалмайды. Ол хаттама толтырады, құжатқа куәгерлер мен көлік иесі қол қояды.

Кей жағдайда сотқа шағымданып, тіпті айыппұлдың күшін жоюға болады. Айтпақшы, аталған бап төленбеген айыппұлды өндіріп алу үшін көлік нөмірін алып кетуге тыйым салады.

Құзырлы орган өкілі нөмірді не үшін алады

Әкімшілік кодекстің 797-бабына сәйкес мына жол ережелері бұзылған жағдайда полиция нөмірді алу арқылы автомобильді пайдалануға тыйым сала алады:

334-баптың 2-бөлігі: шығарындыларда ластағыш заттар бар, жұмыс iстеген кезде шығатын шу деңгейi белгiленген нормадан (техникалық нормативтерден) асатын автомотокөлiк және басқа жылжымалы құралдар мен қондырғыларды бір жылда екінші рет пайдалану жеке тұлғаларға — 20 АЕК (86 500 теңге), заңды тұлғаларға 200 АЕК (865 000 теңге) айыппұл салуға әкеледі.

590-бап бойынша

1-бөлік — мемлекеттiк тiркеу нөмiрi оқылмайтын немесе ұлттық стандарттың талаптарына сай келмейтін не белгіленген орындардан тыс жерде орнатылған көлiк құралын тізгіндеу 5 АЕК (21 625 теңге) айыппұл салуға әкеледі.
5-бөлік — техникалық регламенттер, ұлттық стандарттардың талаптарына сай келмейтiн, сонымен қатар пайдалануға жол бермейтін ақаулары бар (алдыңғы әйнегіне жарық түскен, фары жанбайтын, т.б.) машинаны жүргізу 5 АЕК (21 625 теңге) айыппұл салуға әкеледі.
6-бөлік — тежеуіш жүйесі, рөлі не тарту-ілінісу құрылғысы істен шыққан автомобильді жүргізу 15 АЕК (64 875 теңге) айыппұл салуға себеп болады.
7-бөлік — рұқсатсыз қайта жабдықталған көлікті жүргізу 15 АЕК (64 875 теңге) айыппұл салуға әкеледі.
8-бөлік — автомобильмен жолаушы, багаж тасымалдауды, жүк тасыған кезде рейс алдында (ауысым алдында) техникалық қарап-тексеруден өтпеген автокөлiкті пайдалануға шығару, сондай-ақ рейс алдында (ауысым алдында) медициналық қарап-тексеруден өтпеген жүргiзушiнiң басқаруына рұқсат беру лауазымды тұлғалар мен шағын кәсiп субъектiлерiне — 30 АЕК, орта кәсiп субъектiлерiне — 40 АЕК, iрi кәсiп субъектiлерiне 50 АЕК айыппұл салуға әкеледі.
9-бөлік — техникалық тексерістен өтпеген автомобильді жүргізу 5 АЕК (21 625 теңге) айыппұл салуға әкеледі.
10-бөлік — осы баптың 1, 5, 6, 7 және 9-бөлiктерінде көзделген, әкiмшiлiк жаза қолданылған соң бiр жыл iшiнде қайта жасалған әрекеттер 20 АЕК (86 500 теңге) айыппұл салуға ықпал етеді.

597-бап бойынша

1-бөлік — осы баптың екінші, үшінші бөліктерінде көзделген жағдайларды (тротуар, гүлзар, көгал, балалар немесе спорт алаңында аялдау не тоқтап тұру) қоспағанда, көлік құралдарының аялдау не тоқтап тұру ережелерін бұзуы 5 АЕК (21 625 теңге) айыппұл салуға әкеледі.
2-бөлік — көлік құралдарын тротуарда, гүлзарда, көгалда, балалар не спорт алаңдарында тоқтату не тоқтап тұру қағидаларын бұзу 10 АЕК (43 250 теңге) айыппұл салуға себеп болады.

610-бап — адамға не мүлікке зиян келтірген апат жасау 20 АЕК (86 500 теңге), бір жыл ішінде қайталанса 40 АЕК (173 000 теңге) айыппұл салуға не 9 айға жүргізуші куәлігінен айыруға әкеледі, ал куәлігінен бұрын қағылған адам 60 АЕК (259 500 теңге) айыппұл төлейді.
611-бап жүргізушінің жол-көлік оқиғасына байланысты міндеттерін орындамауы 5 АЕК (21 625 теңге) айыппұл салуға әкеледі. Апат болған жерден кетіп қалса 50 АЕК (216 250 теңге) айыппұл төлейді не бір жылға куәлігінен айырылады. Ал жүргізуші куәлігі жоқ азамат апат орнынан қашып кетсе 100 АЕК (432 500 теңге) айыппұл төлейді не 13 тәулікке қамалады.

Нөмірді қайдан іздеу керек

Полиция қызметкері нөмірді ереже бойынша алса, хаттама толтырған кезде қайда барып, кімге жүгіну керегін айтуға тиіс.

Нөмірді ескертпей алып кетсе, оқиға болған жердегі аудандық бөлімшеден іздеген дұрыс. Себебі кезекшілік аяқталған соң ереже бұзған кісінің нөмірін сонда өткізеді. Бұл іске кім жауапты екенін кезекші маманнан сұрайсыз.

Сол маңнан полиция машинасын байқап қалсаңыз, қасына барыңыз. Нөміріңіз жүксалғышта жатуы әбден мүмкін. Бөлімшенің табалдырығын тоздыруды қаламасаңыз, тәртіп сақшысынан бірден хаттама толтыруын сұрап, нөмірді қайтарып алсаңыз болады. Дәл осы кезде ешқандай ереже бұзбағанын дәлелдеп, нөмірін алған кісілер де бар екен.

Нөмірді қалай қайтарып алуға болады

797-бапта полиция көлік құралын пайдалануға тыйым салу себебін жою үшін нөмірді алады деп жазылған. Мысалы, зиян газды көп шығаратын машинаны жөндеп, техбайқаудан өтіп, нәтижесін құзырлы орган өкілдеріне көрсету қажет. Алдыңғы әйнекке жарық түссе де, оны жөндеген соң ғана нөміріңізді қайта аласыз.

Бір нөмірі жоқ автомобильмен жолға шыққан азамат мемлекет қазынасына 10 АЕК (43 250 теңге) құятынын айта кеткен жөн. Демек, машинаны сервиске эвакуатормен апарасыз.

Техника заңсыз қайта жабдықталса, жағдай қиындай түседі: оны бастапқы қалпына келтіру үшін рұқсатсыз орнатқан заттың бәрінен арылтасыз (не оны техпаспортқа қосасыз), содан соң зертханада тексерістен өтіп, арнайы мекемеден анықтама аласыз да, сонымен полиция бөлімшесіне барасыз. Ереже бұзғаныңыз үшін айыппұл салса, алдымен оны төлеу керек.

Басқа жағдайларда мәселені шешу үшін аудандық әкімшілік практика бөліміне жүгіну қажет.