Жыл аяғына қарай автокредит алатындар азаяды

Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының есебінше биыл 9 айда автокредит бөлшек сауда нарығында жылдам қарқынмен дамып келе жатқан сегментке айналды. Үш тоқсанда көлік алу үшін несие рәсімдегендердің саны 48 % өскен, бұл былтырғы осы кезеңмен бірдей (+50 %).

Автонарықта несие шарттары жақсарғандықтан сұраныс артқан. Банктер мен автодилерлер акция ұсынып, бағдарлама санын көбейтті. Қарыз алышулар автомобильді тек жүріп-тұру үшін емес, жеткізу, такси және шағын бизнес сияқты салаларда табыс құралы ретінде пайдаланды. Бұл қаржылық шарттар қиындағанына қарамастан тұрақты сұраныс қалыптастырды.

Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығы аналитиктерінің айтуынша өтінім бергендердің саны нақты берілген несиелерге тікелей әсер етті. Автокредит бөлшек кредит сегменттері арасында жаңа несие рәсімдеу бойынша өсім көрсетті. Былтырғыдан (35 %) 47 % жоғары. Кеңейген өнім топтамасы, акциялар, жеңілдікті мөлшерлеме, төлем қабілеті жоғары клиент және қарыз жүктемесінің коэффициентін есепке алмайтын банктің арқасында кей клиент үшін кредит алу мүмкіндігі жеңілдеді, тиісінше берілген несие саны артты. Кредит көмегімен өткен көліктердің үлесі екі есе (38-ден 66 %-ға дейін) артты.

Автокредиттің орташа мөлшерлемесі жылдың алғашқы жартысында төмендеп бара жатты, бірақ акциялар аяқталып, қаржыландыру құны өсіп, жүйедегі жалпы мөлшерлеме өскендіктен 2025 жылдың басындағы деңгейге оралды.

9 айда мақұлданған өтінім үлесі 16.5-тен 17.5 %-ға жетті, бұған жалақының өсуі (+11.3 %) және жұмысы бар адамдардың (+103 мың) көбеюі әсер етті. Кейбір қарыз алушының төлем қабілеті жақсарып, банк талабына сәйкес келді. Дегенмен бұл рәсімделген бөлшек несие көрсеткішінің орташа деңгейінен (27.1 %) айтарлықтай төмен.

Қауымдастық уақытылы төленбеген автокредиттің үлесі (3.3 %) бөлшек несие көрсеткішінің орташа деңгейінен (4 %) кем екенін атап өтті. Бұл қарыз алатын адамдардың сенімді екенін көрсетеді. Көлік кепілде тұрғандықтан олар несиесін уақытында төлеуге тырысады, төлемей қою қаупі азаяды.

Биыл 9 айда елдегі зауыттар 106.7 мың автомобиль (былтырғы осы кезеңде — 91 мың) жасады, нәтижесінде автокредитке оң ықпал етті. Жалпы тіркелген көліктердің ішінде Қазақстанда шыққандардың үлесі 6-дан 11 %-ға өсті.

Аналитиктер төртінші тоқсанда автокредитке сұраныс төмендейді деп болжады. Бұған наурызда базалық мөлшерлеменің 15.25-тен 16.5 %-ға, кейін қазанда 18 %-ға жоғарылауы және қарыз алушыларға қойылатын талаптардың қатаңдауы себеп. Жаңа автолизинг бағдарламасы жағдайды жақсартуы мүмкін.

Қазақстанда жеке тұлғаға арналған автолизинг ресми түрде биыл 12 қарашада іске қосылды. Kolesa.kz редакциясының мәліметінше содан бері тек бір машина рәсімделген. Қазір лизинг арқылы көлік беру ережесін ешбір қаржы ұйымы жариялаған жоқ.

Қаржы нарығын реттейтін орган банктерді медициналық сақтандыру жарнасын төлемейтіндерге автокредит бермеуге міндеттейтін жоба әзірледі.