Жүргізуші куәлігін алу үшін шексіз емтихан тапсыруға болады

Жасанды интеллект министрлігі мен ІІМ бірлесіп, жүргізуші куәлігін алу үшін емтихан тапсыру процедурасын өзгертуді жоспарлап отыр. Жуырда премьер-министр қатысқан жиналыста шенділер ведомство басшысы Жасұлан Мәдиевтің бірқатар ұсынысын талқылап, мақұлдады.

Біріншіден, ел тұрғындары шексіз емтихан тапсыра алады, бірақ арасы 10 күн және тапсырған сайын ақша төлейді. Қазір үш рет тегін бақ сынауға мүмкіндік бар, алғашқы екеуінің арасы бір күн, үшіншісіне тек 30 күн өткен соң қатысуға болады. Лимит аяқталса, курсант қайта оқуға міндеттеледі.

«Бұл халықты заңсыз жолмен куәлік алуға итермелейді. Жаңа норма лимиттен арылту арқылы процедураны біршама қолжетімді етіп, жемқорлықтың алдын алуға септеседі» деп мәлімдеді Цифрлық даму министрлігінің баспасөз қызметі.

Екіншіден, Ғылым және жоғары білім министрлігіне қарасты Ұлттық тестілеу орталығының Астанадағы филиалы теориялық емтиханның академиялық әділдігін (видеотіркеу, экранды қадағалау және т.б.) қамтамасыз ететін технологияларды сынап көреді. Орталық апробациямен қатар тест сұрақтары курсанттың білімін, машықтарын, қарым-қабілетін бағалауға жарай ма, соны анықтау мақсатында кешенді психометриялық тексеріс жүргізеді.

Үшінші және төртінші шара — теориялық емтихан барысында толыққан шынайылық (AR), практикалық емтихан алғанда компьютер жанары (Computer Vision) сияқты жасанды интеллект технологияларын көптеп қолдану. Бұл тыйым салынған техникалық құрал пайдаланатын пысықтардың жолын кесіп, ереже бұзғанын бірден анықтауға көмектеседі.

Бесінші шара ретінде жүргізуші куәлігін алу процесімен байланысты цифрлық шешімдердің қауіпсіздігін барынша арттыру аталды. Яғни, құзырлы орган аса маңызды ақпараттандыру объектілерінің тізімін жасап, ереже бұзған, бұл іске заңсыз араласқандарды жауапқа тартып, тіпті қылмыстық іс қозғауы мүмкін.

Алтыншысы — әкімшілік жауапкершілік нормаларын енгізу. Куәлікті заңсыз алмақ болған адам да, оған көмектескен тұлға да жазасыз қалмайды. Емтихан кезінде микроқұлаққап, микрокамера және басқа құрылғы қолданған азаматтарға билік шара қолданады. Оның ішінде бір жыл бойы қайта білімін тексеру мүмкіндігінен айыру да бар.

Жетінші шара автомектептердің қызметіне қатысты. Олардың жұмысын бағалағанда жүргізушілерді даярлау сапасына, халықтың пікіріне мән береді. Мұндай оқу орындары лицензия алады. Білім беру деңгейі күмән тудырса, лицензиясынан айырылады.

«Аталған нормаларды жүзеге асырудағы мақсат — жүргізуші куәлігін алғысы келгендердің алдынан шығатын жасанды кедергілерді жою, процедураны халыққа ыңғайлы ету және жемқорлық белгілерін барынша азайту» деді Цифрлық даму министрлігі.

Редакциядан: ведомствоның идеясы жалпы жаман емес. Бірақ емтиханды шексіз тапсыру туралы норма көңілге күдік ұялатады. Қазір үш мәрте сүрінген курсант қайта автомектеп партасына отырады. Бұл дұрыс, өйткені сауатсыз жүргізуші жолға шықпауы керек. Ал министрлік куәлік саудалап, қосымша ақша тапқысы келетін ХҚКО қызметкерлерін қатаң бақылап, жөнге салудың орнына білімсіз кандидат құжатты сатып ала ма деп қорқады екен. Оныншы рет жолы болып қалар дейтін шығар, алайда ол қайта оқуы керек екенін ойлап тұрған жоқ. Біз мұны қате шешім деп ойлаймыз.