Техпаспорт пен жүргізуші куәлігінде чип болмайды

ІІМ жүргізуші куәлігі және көлік құралын тіркеу туралы куәліктің үлгісі мен пішінін бекітетін бұйрыққа өзгеріс енгізуді ұсынды. Ведомствоның пайымдауынша жүргізуші куәлігі мен техпаспортқа чип-модуль салу және пайдалану қосымша шығынды қажет етеді. Олардың функциясын қазір мемлекеттік деректер базасы мен ақпараттық жүйелер толық атқарып отыр. Микросхеманы алып тастау бюджетті үнемдеуге және құжат дайындау процесін оңтайлы етуге мүмкіндік береді.

Қазақстанда құжаттағы чиптер алғаш рет 2007 жылы пайда болды. Сол кезде жүргізуші куәлігімен бірге арнайы талон берілген. Электрондық модульде мынадай деректер болуы керек еді:

• жүргізушінің аты-жөні;
• тіркелген және тұрғылықты мекенжайы;
• қан тобы мен медициналық деректер;
• жүргізушінің ЖКО-ға қатысқаны туралы ақпарат;
• жол ережесін бұзу, айыппұл және олардың төленгені туралы ақпарат;
• жүргізуші атына тіркелген көліктер туралы ақпарат;
• техбайқауға қатысты мәлімет;
• көлік салығы туралы деректер.

Бұл талон патруль көлігіндегі борттық коммуникатормен синхрондалатын. Полиция жүргізуші туралы барлық ақпаратты көре алатын. Құрылғы тәртіп сақшылары көлікті қайда, қашан, қандай себеппен тоқтатқанын, ереже бұзған ба, жоқ па, көрсетті.

Ең бастысы, талонға ақша салып, терминал арқылы айыппұлды бірден төлеу мүмкіндігі болған. ІІМ өкілдерінің ойынша бұл сыбайлас жемқорлықты азайтуға тиіс еді.

Бастапқыда жүргізушілер талонды алып жүруге міндеттелмеді. Алдымен тегін рәсімдеп жүрді, содан соң ақылы, кейін қайта тегін болды. Бірақ 2009 жылы билік ІІМ-нің өтінішінен кейін оны мүлде алып тастады.

Полиция құжатқа чип орнату идеясынан бас тартпады. 2012 жылы жүргізуші куәлігіне микросхема енгізе бастады да, чипте талондағы сияқты жүргізушіге қатысты барлық ақпарат жазылады деді.

Оңтүстік Қазақстан облысының прокурорлары 2012–2013 жылдары жүргізуші куәлігіндегі электрондық құрылғылар жарамсыз екенін анықтады. Сол кезде ІІМ чипте жүргізуші куәлігіндегі мәліметтен басқа ештеңе болмауға тиіс деп түсіндірген.

Даудың шеті шыққанмен, аяқсыз қалғандай болды, билік куәліктегі модульді қалдырды. Жүргізушілер жолдағы тексеріс кезінде полицейдің микросхеманы пайдаланғанын да көрген емес. Өйткені барлық дерек құжатта бар, кейін тәртіп сақшыларының планшетінде ІІМ базасы пайда болды.

2018 жылы ІІМ чипі бар жаңа техпаспорт бере бастады. Чипте құжаттағы деректер жазылды. Министрлік мамандары ғана ол не үшін жасалғанын білетін сияқты. Прокурорлар бұл жолы чипті тексерген жоқ.

Қазір құжатқа микросхема орнату дәуірі аяқталғанға ұқсайды. Қазір жүргізуші куәлігін де, техпаспортты да алып жүрудің қажеті жоқ. Барлық ақпарат онлайн түрде қолжетімді.