Қазақстанда әр екінші көлік несие арқылы сатылады

Биыл қаңтар—наурыз айларында елдегі банктер 483 млрд теңгеге 213 мың автокредит рәсімдеді. Бұл былтырғы осы кезеңмен салыстырғанда сан жағынан 36 % (156 мың), көлем жағынан 22 % (395 млрд теңге) өскенін көрсетіп отыр.

Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының дерегіне сүйенсек, биыл I тоқсанда автонесиенің орташа көлемі 6.4 млн теңгеге (+2 %) жетіп, автомобиль 4 % қымбаттаған. Қазір қарыз алушылардың 75.2 %-ы 3-10 млн теңге аралығында несие рәсімдеген, ал былтыр бұл көрсеткіш 66.4 % болатын. Бұл елдегі автомобиль бағасы біршама көтерілгенін және сұраныс қолжетімді модельдерге қарай ауысқанын көрсетеді. Автодилерлер арасындағы бәсеке де күшейген.

Клиент үшін күрес күшейіп, түрлі жеңілдік көбейгендіктен несие шарттары да жақсарып келеді. Орташа пайыздық мөлшерлеме 14.8 % болды. Бұл базалық мөлшерлеме деңгейінен және жалпы халыққа берілетін несие көрсеткішінен айтарлықтай төмен.

Сарапшылардың айтуынша автонесие бойынша өтінім мақұлдау үлесі 2025 жылы 18.5-тен 15.7 %-ға азайған және бөлшек кредит беру бойынша орташа деңгейден (26.6 %) төмен тұр. Қатаң ақша-несие саясаты, бөлшек бизнес табысына салынатын салық мөлшерінің артуы және төлем қабілеті жоғары қарыз алушылардың азаюы несие мақұлдауға қатысты ұстамды көзқарасты көрсетеді.

Кешіктіріп төлейтіндердің үлесі — 3.2 %. Елдегі бөлшек кредиттің жалпы деңгейінен жақсы. Бұған қарыз алушыларды таңдаудағы қатаң талаптар, көліктің кепіл мүлік ретінде рәсімделуі және оны табыс құралы ретінде пайдалану мүмкіндігі (мысалы, такси қызметі) себеп. Халық табысы өскендіктен ай сайынғы төлемдердің табысқа шаққандағы үлесі 27.7-ден 24.2 %-ға түскен.

Жалпы алғанда биыл I тоқсанда несие арқылы автомобиль алуышылардың үлесі барлық тіркелген көліктің 52.7 %-ын құрады, 2024 жылы 42.6 % болған.

Қаржыгерлер қауымдастығының сарапшылары биыл II тоқсанда мөлшерлеме шарттары жақсарып, өнім көбейсе автонесиеге сұраныс одан әрі артады деп болжады. Дегенмен қатаң скоринг (яғни, клиенттерді бағалау жүйесі) несие нарығын белгілі бір шекте ұстап тұрады.