Билік кеденде қоймада тұрған көлікті онлайн сатуға тыйым салады

2026 жылы ЕАЭО-ның Кедендік кодексіне электрондық сауданы регламенттейтін 43.1-бөлім қосылады. Ондағы баптар еркін сауда аймағындағы қоймаларға қатысты. 11 желтоқсан күні өткен Үкіметаралық кеңесте Қазақстан атынан қатысқан делегация кодекске енетін түзету жобасына арнайы қойма арқылы көлік сататын жеке тұлғалардың жолын кесетін норма қосуды ұсынды.

Біз сөз етіп отырған қойма — шетелден келген автомобильді алым-салық төлемей-ақ сақтауға мүмкіндік беретін кедендік аумақ. Мәселен, басқа елде тіркелген кәсіпкер Алматыдан бір алаңды жалға алады. Оған мыңдаған машинасын кіргізгенмен, оны Қазақстанда рәсімдемей, интернет арқылы біздің азаматтарға сатады. Кедендік тазарту, алым-салық төлеу процесінің бәрін сатып алушының мойнына іле салады. Бұл бір қарағанда ыңғайлы схема сияқты көрінеді.

Алайда, дипломаттардың ойынша бизнестің осы түрімен айланалысатын шетел азаматтары көлік құралының типін мақұлдау құжатын пайдалана алмайды, көліктің қауіпсіздігіне жауапты емес және техникаға ешқандай кепілдік бермейді. Оның үстіне, адал қызмет атқарып отырған ресми импорттаушылардың қызметіне кедергі келтіреді.

Қазақстан өкілдері шет мемлекеттен келген кәсіпкерлер тек өз елінде салық төлейтінін атап өтті. Ал ЕАЭО Келісімшартына сәйкес үшінші елдерге өз азаматтарымыз бен жергілікті компаниялардан артық жағдай жасауға болмайды.

Мәселені шешу жолы ретінде дипломаттар барлық автомобильді тек Бірыңғай кеден тарифіне сәйкес рәсімдеуді ұсынды.

Қазақстан тұрғындары өз бетінше аукционнан көлік ала алады, бірақ техниканың категориясына байланысты 48 не 54 % баж салығын төлеуге міндеттеледі.

Аталған жиында ЕАЭО аумағына көлік кіргізу ережесін біршама түзетіп, ресми емес импорттаушылардың көлік әкелуіне тыйым салу туралы сөз қозғалды. Бұл норма 2024 жылы сәуірде Келісімшартқа қосылған екен, енді құжаттарды сәйкестендіру ғана қалыпты. Бұл іс жүзеге асса, кей кәсіпкер көлік типін мақұлдау құжатының көшірмесімен техника сата алмайды. Мұндай құқық тек өндіруші уәкілет берген тұлғаларға беріледі.

Әзірше кодекске енуі мүмкін өзгеріс жобасын талқылау процесі жүріп жатыр. Жауапты комиссия оны ретке келтіріп, 2026 жылғы шілдеде қабылдайды.